Przesłanki wyłączenia odpowiedzialności sprzedawcy mimo  istnienia wady

Przesłanki wyłączenia odpowiedzialności sprzedawcy mimo istnienia wady

Nawet jeśli rzecz sprzedana ma wadę, która istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego, bądź która powstała później, ale w wyniku przyczyny istniejącej w rzeczy w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego, sprzedawca może w określonych okolicznościach uwolnić się od odpowiedzialności za tę wadę.

Wiedza kupującego o wadzie

Podstawową przesłanką zwalniającą sprzedawcę z odpowiedzialności, znajdującą zastosowanie w każdym rodzaju obrotu jest wiedza kupującego o wadzie.

Wiedza kupującego o wadzie wyłączy odpowiedzialność sprzedawcy, jeśli kupujący posiadał ją:

  • w chwili zawarcia umowy

Chwilę zawarcia umowy strony mogą określić same w jej treści.

W przypadku wątpliwości za chwilę zawarcia umowy uważa się złożenie przez strony umowy zgodnych oświadczeń woli co do treści umowy. Złożenie oświadczeń w sposób prowadzący do zawarcia umowy nastąpi wówczas, gdy oświadczenie każdej ze stron dojdzie do drugiej strony w taki sposób, że mogła się ona z tym oświadczeniem zapoznać.

Umowa może być zawarta w:

  • momencie, kiedy oferent otrzyma oświadczenie drugiej strony o przyjęciu oferty. Oferent musi zatem otrzymać to oświadczenie w taki sposób, aby mógł się z nim zapoznać. Jeśli było składane drogą elektroniczną, wówczas musi ono zostać wprowadzone do środka komunikacji elektronicznej (np. poczta elektroniczna) w taki sposób, aby oferent mógł się nim zapoznać,
  • po upływie niezwłocznego terminu na odpowiedź na ofertę skierowaną do przedsiębiorcy przez podmiot, z którym ten przedsiębiorca pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, a oferta jest kierowana w ramach prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności; za niezwłoczny uznaje się czas, jaki w normalnych warunkach uznać należy za wystarczający do otrzymania oferty, zapoznania się z nią i wysłania odpowiedzi,
  • z momentem przystąpienia przez stronę, do której kierowana była oferta, do wykonania umowy, jeśli według ustalonego w danych stosunkach zwyczaju lub według treści oferty, dojście do składającego ofertę oświadczenia drugiej strony o jej przyjęciu nie jest wymagane, w szczególności jeżeli składający ofertę żąda niezwłocznego wykonania umowy,
  • z momentem udzielenia przybicia, jeśli umowa jest zawierana w wyniku aukcji. Przybicie to oświadczenie woli organizatora aukcji o przyjęciu oferty złożonej w toku aukcji,
  • z momentem otrzymania przez uczestnika przetargu oświadczenia organizatora o przyjęciu oferty uczestnika. Z tym, że organizator przetargu może inaczej określić moment zawarcia umowy i wówczas należy oceniać go według warunków przetargu, w wyniku którego umowa została zawarta.
  • w chwili wydania rzeczy

Wiedzy o wadzie nie ocenia się na moment wydania rzeczy nigdy, gdy kupującym jest konsument, niezależnie od tego, co jest przedmiotem sprzedaży. W przypadku konsumentów zawsze trzeba oceniać wiedzę na moment zawarcia umowy. Dopiero wykazanie, że w chwili zawarcia umowy kupujący – konsument wiedział o wadzie, pozwoli na zwolnienie się sprzedawcy od odpowiedzialności z tytułu rękojmi.

W obrocie powszechnym i profesjonalnym wiedza kupującego o wadzie w chwili wydania rzeczy dotyczy umów, w których przedmiotem nabycia jest:

  • rzecz oznaczona co do gatunku – oznaczona poprzez podanie jej cech rodzajowych, nie zindywidualizowanych np. pralka, 100 kg pszenicy,
  • rzecz mająca powstać w przyszłości.

Wydanie rzeczy to moment faktycznego umożliwienia władztwa nad rzeczą, objęcia tej rzeczy w posiadanie przez kupującego.

Rozważając, czy zachodzi przesłanka wiedzy kupującego o wadzie należy pamiętać, że:

  • zarówno orzecznictwo, jak i doktryna przyjmują, że do zwolnienia sprzedawcy z odpowiedzialności nie wystarczy, że kupujący powinien był wiedzieć o wadzie (np. miał możliwość zapoznania się z rzeczą bądź jej zbadania przez zakupem). Niedbalstwo kupującego w zbadaniu rzeczy powodujące, że nie zauważył wady, generalnie nie powoduje zwolnienia sprzedawcy z odpowiedzialności z tytułu rękojmi (zob. Agnieszka Grzesiok – Horosz i Piotr Horosz /w:/ Ustawa o prawach konsumenta. red. B. Kaczmarek – Templin, P. Stec, D. Szostek, Warszawa, Wydawnictwo C.H. Beck, 2014. ISBN 978-83-255-6412-4, s. 415-416),
  • w związku z powyższym dla powstania odpowiedzialności nie ma znaczenia czy wada była jawna czy ukryta. Fakt, że wada była jawna nie zwalnia automatycznie sprzedawcy z odpowiedzialności za jej istnienie,
  • wiedza odnośnie określonej wady nie zwalnia z odpowiedzialności za inne wady rzeczy, o których kupujący nie wiedział, a które w rzeczy się ujawnią.